Margt gott og nothęft bżr ķ nįttśrunni

Žetta er veikleiki, ég višurkenni žaš - ég lęt hluti fara ķ taugarnar į mér. Ég held samt lķka aš žaš sé kostur aš žegar vora fer sé ég żmis teikn um möguleika sem tengjast grósku nįttśrunnar..og ég įtta mig į aš alls ekki allir eru lęsir į žaš ķ okkar samtķma. Ég lét um daginn frétt um pirring Stykkishólmsbśa į óheftri grósku fķfla fara ķ taugarnar į mér. Til hvers aš eyša orku ķ pirring, ég gremst sjįlfa mig.
Tśnfķfill er frįbęrt blóm sem er eins og ķsjaki aš žvķ leyti aš žaš sem fólk sér er einmitt hverfandi hluti žeirra eiginleika sem plantan bżr yfir. Sem lękningajurt bżr hann yfir žeim eiginleikum aš vera blóšhreinsandi, góšur viš blóšleysi meltingartruflunum og hęgšatregšu. Hęgt er aš brugga śr blómunum vķn og eins er hęgt aš djüpsteikja žau og borša og njóta.

Ķsland bżr yfir yndisžokka grósku ķ formi plantna sem nothęfar eru til allskyns nota.

Ég ętla aš deila meš ykkur teblöndu og śtskżra virkni hennar ykkur vonandi til yndisauka

Sumar teblanda Önnu
Hvannablöš og frę (tżnd į leiš ķ Landdmannalaugar)
Žistlablóm (tżnd ķ Reykjadal viš Hveragerši)
Morgunfrśrblóm (ręktuš af fręjum ķ eigin garši)
Mjašurt ( tżnd viš Apavatn)
Raušsmįri (tżndur ķ Mosfellsbę)

Hvönn er notuš viš hverskyns meltingartruflunum, verk- og vindeyšandi, krampastillandi, slķmlosandi, svitadrķfandi, vatnslosandi, bakterķu- og sveppadrepandi, örvar meltingu og blóšflęši (heimildir: Anna Rósa, Ķslenskar lękningajurtir, Politikens helbredende urter og Alaska wilderness medicines).
Mjašurt er barkandi, bólgueyšandi,š og dregur śr magasżrum, er hitalękkandi, verkjastillandi, svitadrķfandi, bakterķudrepandi, vatnslosandi og gręšand og hefur meira aš segja oršspor fyrir aš gręša magasįr. (Heimildir: Anna Rósa Ķslenskar lękningajurtir, Politikens helbredende urter og Alaska wilderness medicines).
Raušsmįri er slķmlosandi, hśšhreinsandi, vęgt krampastillandi og gręšandi ( góšur viš hśšsjśkdómum eins og exem og sórķasis), er góšur viš hįlsbólgu og hefur oršspor um aš hreinsa blóš, žynna blóš og örva lifur ( Heimildir: Anna Rósa Ķslenskar lękningajurtir og Mckinnon, Kershaw, Arnason et.al Edible & medicinal plants of Canada).
Žistill er notašur til aš hreinsa blóš og örva lifur, og hjįlpa viš lifur- og nżrnavandamįlum, gigt en hefur einnig virkni gegn gigt og hįum blóšžrżstingi. Ekki er vķsindalega sannaš en žó haldiš fram aš žistill geti dregiš śr sykurstigi ķ blóši og leyst upp nżrnasteina. (Heimild: Mckinnon, Kershaw, Arnason et.al Edible & Medicinal plants of Canada)
Morgunfrśr eru gręšandi og virka gegn sveppasżkingum. blómin eru bólgueyšandi og nżtast sem meltingarörvandi mešal sem örvar śtskiljun galls.

ATH: varast ber aš nżta žessa blöndu sé mašur žungašur eša sykursjśkur

Muniš kęra fólk aš ķslensk nįttśra bżr yfir magnžrungnum töfrum og nytjum
Njótiš vel


Hugleišingar um fangelsisišnašinn (The prison industry complex)

sjį hugleišingar mķnar um ökklabönd og fangelsi hér


Kvalir viš óžęgilega įkvaršanatöku

Einhvern tķma sagši mér vķs mašur eša kona aš žaš vęri ķ manneskjunnar ešli aš foršast įkvaršanatöku um óžęgileg mįlefni. Eitt er vķst aš heimsbyggšin, sem er samtengd ķ gegnum višskipti, fjįrmįl, stjórnmįl og żmis tengsl af öšrum toga bregst nś viš merkjum, svipaš og indiįnarnir foršum daga eru sagšir hafa lesiš ķ reykmerki.

Fréttir berast og dreifast um višbrögš įkvešinna stjórnvalda įkvešins lands og tugžśsundir, hundrušžśsund ef ekki milljónir fólks (į hinum abstrakt markaši) bregšast viš og reyna ķ grķš og erg aš selja hlutabréf sķn į enn lęgra verši en ķ gęr. Žessi hringavitleysa heldur įfram linnulaust į mešan aš öll spjót eru į oršum eša lķkamstjįningum stjórnmįlaelķtunnar sem hvorki viršist hafa tök į aš takast į viš erfiša įkvaršanatöku né vilja žaš.

Žaš er athyglisvert aš lesa greiningar samtķma spįmanna į fjįrmįlum. Til dęmis skrifaši George Soros um mögulegar lausnir til aš koma ķ veg fyrir heimskreppu tvö fyrir nokkrum dögum. Hann telur aš nś verši aš taka veigamiklar (lesist: óžęgilegar) įkvaršanir:

"Three bold steps are needed. First, the governments of the eurozone must agree in principle on a new treaty creating a common treasury for the eurozone. In the meantime, the major banks must be put under European Central Bank direction in return for a temporary guarantee and permanent recapitalisation. The ECB would direct the banks to maintain their credit lines and outstanding loans, while closely monitoring risks taken for their own accounts. Third, the ECB would enable countries such as Italy and Spain to temporarily refinance their debt at a very low cost. These steps would calm the markets and give Europe time to develop a growth strategy, without which the debt problem cannot be solved." (Soros ķ FT 29.sept.2011)

Allar žessar ašgeršir taka žó ķ grunninn į einungis einum hlut, aš lęgja öldur višbragša į markaši, semsagt stżra reykmekkinum betur. Žessum lķka velafmarkaša og skżra geranda (eša hitt žó heldur).  Markmišiš er vitlaust sett frį upphafi ķ nįlgun Soros, žvķ mišur.  Peningahagkerfiš, fjįrmįlastofnanir og stjórnvöld eiga aš vinna ķ žįgu almennings og umhverfis. Fjįrmįlakerfiš į aš auka lķfsgęši ( sem aušvitaš er įlitamįl ķ hverju felst og hvaš žarf til). Žessi sjįlfala markašur er stórhęttulegur mannlegu samfélagi af žvķ aš hann er uppspuni, vöruvęšing eins og Karl Polanyi skrifaši um įriš 1944. Sé markašurinn óheftur lįtinn stjórna mannlegu samfélagi er kreppa óumflżjanleg. 

Aušvitaš mį segja aš markašurinn sé samnefnari fyrir višbrögš fólks sem pęlir ķ višskiptum  (ķ žessu tilfelli veršmęti hlutabréfa, sem eru bęši hvikul og afar óįžreifanleg stęrš). Hafi fólk littla trś į einhverju gengur illa aš tala upp veršmęti žessara hvikulu og óįžreifanlegu stęrša, hafi fólk miklar vęntingar til trśveršugleika žeirra sem tala žęr upp, er lķklegra aš veršmętin hvikulu og óįžreifanlegu (bréfin) haldi verši sķnu eša hękki.

Žaš viršist einhvern veginn vera aš žęr séu svo óbęrilega óžęgilegar allar įkvaršanir sem lķta burt frį markaši sem drottnara aš ekki sé almennilega hęgt aš takast į viš žęr um žessar mundir. 

Žaš eitt og sér er athyglisvert.

Žaš žarf aš taka į allt öšrum hlutum aš mķnu viti. Žaš er t.d óheilbrigt į hvaša forsendum fyrirtęki ķ dag starfa sem hįš eru hlutabréfaeigendum (sem jafnvel hafa lķtiš sem ekkert meš daglegan gang fyrirtękjanna aš gera, eru fyrst og fremst fjįrmagnseigendur). Žegar hlutabréfaeigendur vita hver er hinn daglegi gangur ķ starfseminni er meiri tilhneiging til aš vanda sig og minni hvati til aš bśa til bólu/reykmökk. Žaš er miklu ešlilegra aš žeir sem starfa ķ fyrirtękjunum eigi ķ žeim og ég vona aš žessi hugsun nįi fótfestu og breišist śt sem višbrögš viš žeirri huglęgu kreppu sem višskiptalķfiš strķšir viš um žessar mundir.

 

 


mbl.is Hlutabréf lękka mikiš
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Prumpiš śr Michael Jackson

Žaš er komin śt bók um minni sem ber žaš sérkennilega nafn: Moonwalking with Einstein. Bókin fjallar hreinlega um hvernig mannskepnunni tekst aš muna og hśn fjallar į opinskįan hįtt um aš hęgt er aš žjįlfa minniš ótrślega meš žvķ aš žjįlfa sjónminni og nżta sżnir sem brenna sig ķ heilabörkinn (śps, ętli sérfręšingar myndu ekki mótmęla žessu, ég er ekki nógu vel aš mér til aš vita hvar minnisttöšvarnar eru ķ heilanum).

 

Ég hef ekki enn lesiš žessa bók en hśn stendur efst į óskalistanum yfir ólesin verk. Höfundurinn heitir Joshua Foer.

Ég hef oft velt žvķ fyrir mér ķ kennslu, aš meš öllum žeim aukahlutum/tękni sem mannskepnan hefur tekiš til notkunar sér til hjįlpar ķ nįmi er mikiš af žessum tękjum haldiš žeim eiginleikum aš mannfólkiš  hefur meiri tilhneigingu til aš śtvista minniš, gleyma meira, muna minna sjįlf. Um žetta ritaši Nicolas Negroponte įhugaverša bók sem bar heitiš Being Digital og ég las einhvern tķma fyrir fimmtįn įrum sķšan.

negroponteEYE

Hans hugmynd var sś aš fólk śtvistar minninu meš aukinni notkun stafręnnar tękni og žaš getur veriš kostur. Viš getum melt meira en munum žaš ekki.

Ég hef af žessu smį įhyggjur žvķ aš žetta žjįlfunaratriši. Minniš er mjög vanmetiš ķ skólum samtķmans. Žaš er mikilsvert aš muna hlutina. Mér hefur oft veriš nśiš um nasir aš vera meš lķmheila, muna allt. Sjįlf held ég žvķ fram aš heilinn ķ mér hafi alveg sérstaka gįfu til aš safna saman ónęrtękum og lķtiš mikilvęgum upplżsingum til aš strķša mér. Žannig man ég ólķklegustu og alveg ónżtilegustu hluti, og ég ręš illa viš aš stjórna žessari nįšargįfu eša galla, allt eftir žvķ hvernig į žaš er litiš.

Samkvęmt umfjöllun bókarinnar tunglganga meš Einstein var minniš įšur fyrr ķ mun meiri hįvegum haft. Sókrates taldi til dęmis ekki sitt eigiš verk aš skrifa nišur eigin vangaveltur og hugmyndir. Hann hélt žvķ fram aš hiš ritaša orš vęri minna um vert en minniš. Į žessum tķma ęfšu menn sig ķ aš muna og notušu til žess żmis konar tękni og ęfingar. Į žeim tķma var slķk žjįlfun jafn mikilvęg faggrein og stafsetning, lógķk (stęršfręši) og retorik (mįlfarslist). 

Athyglisvert er aš ķ žessari bók er žvķ haldiš fram aš minni hafi lķtiš meš greind aš gera, en sįlfręšingar samtķmans hafa reynt aš koma žeirri tįlsżn haganlega fyrir ķ vitund almennings. Hvorki hįskólapróf né gįfuleg framkoma eru  tengd góšu minni.

Kśnstin felst ķ aš skapa "kreativar" ķmyndanir/hugmyndir ķ höfšinu og stašstetja žessar eftirminnilegu myndir į leišir ķ svoköllušum hugmyndahöllum. Į góšri ķslensku heitir žetta hugskotssjónir og  hugrenningar. Mašur bżr til myndir ķ hugrenningum sķnum og tengir žęr viš žaš sem mašur er aš lęra eša melta til aš muna žaš og svo stašsetur mašur žaš į góšan staš, sem er erfitt aš gleyma. Ég veit žetta hljómar pseudo, en ašeins of spennandi til aš mašur vilji ekki reyna sig viš žaš. Samkvęmt bókinni er tenging viš ęskuheimili afar įrįngursrķk leiš, vilji mašur örugglega muna hlutina.

Eitt af minnisveršari dęmum ķ bókinni er žegar höfundurinn ķ Bandarķkjameistarakeppninni ķ minni sér fyrir sér Michael Jackson kśka į hamborgara og prumpa inn ķ blöšru. 

 moonwalking-with-einstein

Ašalmįliš er aš žvķ skrżtnari, skęldari og óvenjulegri hugskotssjónirnar og hugrenningatengslin eru viš žaš sem į aš lęra žess betur munum viš. Žetta vissu munkar į mišöldum sem rjóšir ķ kinnum višurkenndu aš fagurleggjašar ungmeyjar héldu žeim viš efniš:)

Mér finnst žetta įhugavert eins skrżtilega og žaš hljómar.

Gera mį rįš fyrir aš sišmenning okkar vanmeti mįtt minnisins vegna tęknivęšingar sem hefur śtvistaš flest allt minnisvert į tölvutękt og rafręnt form. En mun okkar sišmenning nį einhverjum hęšum įn innra minnis fólksins? Er lķklegt aš nżsköpun, brandarar, skilningur og listaverk verši sköpuš af śtvistušu minni ķ framtķšinni?

Hm. Žaš er nś žaš.

 


Vęringar ķ evrópskum bönkum - menningin er meiniš

Žaš eru greinilega margir bankastjórar stórra fjįrmįlastofnana aš hverfa frį um žessar mundir af einni eša fleiri įstęšu.

 Į dögunum vakti athygli mķna greining į óförum eins af mikilfenglegustu bankastofnunum Svisslendinga UBS.

Višskiptablašiš hefur einmitt sent frį sér grein um aš žar séu aš verša forstjóraskipti.

 

Įstęša žess er ekki bara aš bankinn stendur höllum fótum heldur eru meira en sterkar vķsbendingar um aš hann hafi veriš ręndur innanfrį eins og okkur Ķslendingum er žvķ mišur allt of kunnugt um ķ tengslum viš okkar bankahrun įriš 2008.

Bankar sem lenda ķ slķku og fjölmišlar viršast hafa į žvķ yndi aš draga slķkt gjörninga fram eins og žeir vęru verk EINS MANNS.  Bankaheimur hefur meira aš segja hugtak yfir slķkt fólk og eru žaš kallaš "Rogue Traders".

Ķ žessu tilfelli heitir mašurinn Kweku Adoboli en hann žótti djarfur og hugvitssamur starfsmašur bankans en olli tveggja milljarša evra tapi vegna gjaldeyrisvišskipta. Įšur hafši bankinn žó sett sjįlfan sig nęr į hlišina vegna glęfrarlegs framgangs ķ undirmįlslįnakapphlaupinu sem heltók bankamenninguna um įrabil.

Žaš sem hristir Evrópskt og Svissneskt fjįrmįlalķf er aš į žrišja įri eftir upphaf fjįrmįlakreppu sem sendi vestręna heimsbyggš į barm gjaldžrots er aš skandalar sem upp eru aš koma NŚ sżna aš stórbankar eins og UBS eša fjįrfestingarbankarnir ķ Evrópu hafa ekkert lęrt. Innan žeirra er  stofnanamenning sem vinnur gegn stöšugleika fjįrmįlakerfisins. 

Uppįkomurnar sem flett er ofan af sżna svo ekki veršur um villst aš fjįrhęttuspilamenning er (enn) višlošandi fjįrfestingabanka um alla Evrópu. Žó aš UBS muni sennilega lifa tapiš af sem Adoboli olli er nęsta vķst aš žó bankarnir vilji lįta svona óheppileg višskipti lķta śtfryrir aš žau séu framin af įkvešnu fólki innan žeirra vébanda sem missti sig - žį er hępiš aš horfa fram hjį stjórn bankanna og menningunni sem bankarnir innręta sķnu starfsfólki.

Žannig skrifar Per Hansen professor viš višskiptahįskólans ķ Kaupmannahöfn aš stofnanamenning fjįrfestingarbanka sé ALMENNT vandamįl. žaš er ekki bara įskorun fyrir stjórn bankanna en einnig fyrir fjįrmįlaeftirlit landa um heim allan. 

Eitt af žeim mįlum bankaheims sem hafa hneykslaš undanfarin įr var hneyksliš ķ stórbankanum Sociéte Génerale en žar var bankamašurinn Jerome Kerviel uppvķs aš hafa kostaš bankann yfir 36 milljarša evra tap ķ fjįrglęfravišskiptum (speculation trade).  Sökudólgurinn hefur reyndar bent į aš hann hafi einungis spilaš meš ķ žeirri stofnanamenningu sem hampaš var ķ bankanum.

Žetta er umhugsunarvert, athyglisvert svo ekki sé meira sagt.

Ein af nišurstöšum rannsóknarskżrslu sem UBS lét gera, var aš į tķmum fjįrmįlabóla freistast margir til aš horfa fram hjį hefšbundnum reglum um góš bankavišskipti. Gildismatiš og višmišin sem liggja til grundvallar góšri bankastarfsemi geta žannig runniš til og breyst. Vinningsmišaša og einstaklingsmišaša menning fjįrfestingarbankanna hampaši sérstaklega įhęttusömu atferli. Bankinn reiddi sig nęr alfariš į stęršfręšilega lķkanagerš ķ mati og  nišurstöšur einkunnagjafarfyrirtękjanna (!!! vošalega hljómar žetta allt saman kunnuglega!). Menningarvandamįliš er semsagt vķštękara en aš žaš nįi einangraš til žessara glęfralegu einstaklinga sem brennimerktir eru "Rogue Traders".

Hansen tekur dęmi af atburši sem įtti sér staš įriš 2004 ķ Londondeild Citibankans en žar höfšu starfsmenn leikiš sér aš žvķ aš gręša 24 milljónir dollara į hįlftķma meš žvķ aš selja evrópsk rķkisskuldabréf (į mešan aš enn var eftirspurn eftir žeim) og kaupa sķšan aftur į žrefalt lęgra verši. Žetta var śtmįlaš sem afrek žó aušveldlega hefši veriš hęgt aš sjį aš veriš var markvisst aš "dömpa" skuldabréfunum. Slķkt žykir allajafna ekki góš latķna hjį heišviršari bankastofnunum en žarna höfšu ašrar leikreglur öšlast višurkenningu og žóttu jafnvel kśl mešal strįkanna.

Stęrsti hluti fjįrfestingarbanka inniheldur svona menningu, hręgammamenningu. Til aš hęgt sé aš stemma stigu viš fleiri kreppum af žeim toga sem sopiš er seyšiš af nś og ķ nįinni framtķš žarf aš verša uppgjör ķ fjįrmįlastofnanamenningu vesturlanda. Žjóšarleištogarnir viršast ekki alltaf vera aš įtta sig į žvķ.

Įriš 1987 var framleidd geysivinsęl kvikmynd um Wall Street žar sem ašalpersóna leikverksins hét Gordon Gekko. Gekki žessi įtti slagoršiš "Greed is Good".  Nokkrum įrum sķšar voru drengir bankaheims um vķša veröld bśnir aš gera žau aš sķnum. Gildismatiš var einnig oršiš įmóta. Žeir upplifšu sig sem herra alheimsins. 

Hansen rekur upphaf gildismats skrišsins/breytinga til Bretlands į nķunda įratugnum žegar aš aukiš frelsi bankastofnanna leiddi til aukinnar samkeppni, samruna og yfirtaka. Žannig voru heišviršar bankastofnanir meš fleiri hundraš įra sögu og hefš undir ķ nżrri menningu sjįlfmišašra, aggressķvra og gróšamišašra manna sem voru drifnir af mótivinu aš nį inn bónusum. Žeir hröktu žannig ašra strįkamenningu frį sem byggšist į "old boys" tengslaneti sem tengdist gegnum menntastofnanir, nįm og stéttvķsi. Barings bank įtti sér 233 įra sögu žegar aš menningarumskipti leiddu į endanum til žess aš einn hinna nżju menningarbera bankans, Nick Leeson varš uppvķs aš og įsakašur fyrir ólöglega gjörninga tengdum bókhald bankans og eiginfjįrstöšu.

Žegar öllu er į botninn hvolft fjalla umskipti og breytingar ķ fjįrmįlakerfinu um meira en einstaklinga og frįfarandi og komandi bankastjóra. Žaš var uppsafnaš atferli heils menningarkerfis sem leiddi til žrįhyggju į endalaust hękkandi hlutabréfamarkašsvķsitölur og ofurflóknar nżskapanir ķ fjįrmįlaafuršum (t.d afleišur og undirmįlslįn). Žessi uppsöfnušu atferli bankamannamenningarinnar leiddu til djśpstęšustu fjįrmįlakreppu heimsins sķšan 1930.

(tilvitnanir og teksti žżddur aš hluta śr grein Per H. Hansen - Kasinokultur sem birtist ķ Weekendavisen, 23.September 2011).

 

 


mbl.is Sešlabankastjóri ESB kęršur
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Markašur er samnefnari fyrir fólk

Hugtakiš markašur er abstraktion en žżšir ķ raun uppsöfnuš og samanlögš višbrögš fólks (sem innan markašar geta veriš į ólķka vegu vissulega) en summan af ólķkum ašgeršum hefur einhverja tilhneigingu ķ för meš sér sem er sterkari en samanlögš višbrögš annars fólks į markaši sem bregst öšruvķsi viš.

Mikiš er žetta annars eitthvaš aumkunarvert aš horfa į og lesa um. Žaš hlżtur aš vera hęgt aš gera góša sinfónķu śr hįvašanum, lęgšunum og hęšunum sem fylgja svona višburšum. Žetta er ķ raun ópera.


mbl.is Fall į mörkušum
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Leitum aš ungu fólki meš heilbrigša sżn til aš verša framtķšar žjóšarleištogar

Ég hef žvķ mišur tilhneigingu til aš vera sammįla Brown hvaš žetta varšar. Žaš hefur ekki veriš tekist į viš rót vandans aš neinu marki enn sem komiš er. Mikiš hefši veriš gaman ef stjórnmįlamenn samtķmans ķ Evrópu hefšu veriš skarpari. Ég ętla žó ekki aš vanmeta hvaša žrżstingi žeir hafa veriš undir frį mismunandi hagsmunaöflum og žį kannski sérstaklega sķfellt rķkari og spilltari fjįrmįlastétt. Vandi samtķmans ķ efnahagsmįlum hvar į landi sem boriš er nišur ef frį er tališ Žżskaland er sķfellt aukinn ašstöšu- og afkomumunur fólks. Gjįin milli rķkra og fįtękra hefur stękkaš. Žaš žarf aš herša aš bönkunum og svipta fjįrmįlastofnunum žvķ óheilbrigša frelsi sem žeim var veitt žegar aš žeir gįtu fariš aš sinna pappķrsbrellum eins og afleišuvišskiptum aš vild ķ staš žess aš įvaxta fjįrmagn į heilbrigšan hįtt meš inneignum og alvöru žjónustu viš fólk. Tilhögun og óheft frelsi bankanna og fjįrmįlakerfisins til spįkaupmennsku er ein rót vandans einnig.  Enginn hefur enn sett į skatta į fjįrmagnsflutninga (Tobin tax), enginn hefur enn sem komiš er stušlaš aš uppbyggingu "true cost economy" žar sem externalities eru tekin inn ķ dęmiš. Yfirboršslausnir nį skammt žegar kemur aš žvķ aš taka til ķ efnahagskerfinu. 

Hinsvegar ętla ég aš leyfa mér aš vera bjartsżn į aš žeir žjóšarleištogar og "visionaries" sem ķ framtķšinni munu taka til muni skapa nż tękifęri fyrir žjóšir sķnar. Žó aš nśverandi leištogar séu ófęrir um aš takast į viš vandann hefur mannkyniš ekki enn hętt aš eiga börn sem jś vaxa śr grasi.

Orš hafa įhrif og žegar aš sagt er aš einhver hafi misst af tękifęri er veriš aš gera aš žvķ skóna aš sį hinn sami hafi tapaš, misst af lestinni, hafi oršiš undir og ekki verši aftur snśiš. En er žaš ķ raun žannig - kannski žarf Gordon Brown aš endurnżja trś sķna į ungt fólk sem hefur heilbrigša sżn į mįlin.


mbl.is „Evru-rķkin misstu af tękifęri“
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Langvinn efnahagskreppa óumflżjanleg

Margt bendir nś til žess aš alžjóšafjįrmįlakerfiš žurfi endurskošunar viš žó bęši stjórnmįlamenn og fjįrmįlasérfręšingar hafi žrįast viš aš horfast ķ augu viš žį stašreynd. Žaš er margt ķ žessu.

Ķ fyrsta lagi er fréttamennska af įhrifum skuldasöfnunar og lausafjįrkreppu ķ Evrópu og Bandarķkjunum mörkuš af oršręšu fjįrmįlaspekinganna śr fjįrmįlastofnunum sem óneitanlega eiga verulegra hagsmuna aš gęta. Žeir sem sįu mynd Michael Moore, Capitalism - A love story geta kinkaš kolli yfir žvķ nś aš sjį hvernig aš forsvarsmenn bankastofnanna eru skipulega sendir śt ķ mišla meš skilaboš um nęr heimsendi ķ fjįrmįlakerfinu til aš beita stjórnmįlaleg öfl žrżstingi svo žau gangi ķ įbyrgšir fyrir heimskulega hegšun fjįrmagnseigenda ķ bönkunum.  Sem ķ raun žżšir aš rķkiš setur śt öryggisnet fyrir  fall fjįrmįlstofnana en skattborgararnir taka yfir lengri tķma skellinn. 

Žannig er žjarmaš aš almennum launžega į mešan aš forsvarsmenn fjįrmįlastofnana geta haldiš įfram aš lifa ķ afneitun og endurtaka sömu mistök į mistök ofan. Semsagt ekki skynsamleg višbrögš viš kreppu. Įstandiš hérķ Danmörku er eins og heima - greiningar frį bönkum eru birtar gagnrżnislaust eins og um hlutlaust žekkingargrundvallaš mat vęri aš ręša. Žaš er mikil afturför hér žvķ įšur fyrr voru Danir mun krķtķskari og analytiskari į samfélagsmįlefni sem žessi. Ķslendingar hafa hinsvegar ekki veriš žekktir fyrir aš vera miklir samfélagsrżnar hvaš žetta varšar fyrr en uppgjöriš ķ rannsóknarskżrslunni birtist.

Margir Danir eru enn minnugir kartöflukśrsins svokallaša į tķunda įratug sķšustu aldar. Žaš gęti hjįlpaš žeim aš bregšast betur viš. Ķ vištali danska sjónvarpsins ķ gęr viš almenna borgara śti į götu kom fram aš mörg hjón/margar fjölskyldur leggja nś fyrir ķ staš žess aš neyta og eyša svo žau hafi žanžol missi annar ašilinn vinnuna. Ég finn einnig hér į mķnum tķmabundna vinnustaš aš vinnuöryggi starfsmanna ķ stjórnsżslu hefur minnkaš verulega. Į mįnudag eru įętlašir fundir žar sem žarf aš taka blóšugar įkvaršanir um hversu marga žarf aš reka į nęsta įri og hversu marga įriš 2013. Yfirmenn eiga sķšan aš męta upp ķ rįšuneyti 10 september nęstkomandi til aš gefa skżrslu um žęr įkvaršanir. Engar undanžįgur frį sparnašarkröfum verša veittar. Žannig aš veruleiki hins vinnandi manns hér hefur snarlega breyst frį žvķ framtķšarspįr um vinnumarkaš ķ Danmörku voru geršar fyrir örfįum įrum.  Žį leit allt śt fyrir aš meš fęrri į vinnufęrum aldri mišaš viš eftirlaunažega yrši hér meiri eftirspurn eftir vinnuafli en framboš.

 Hinsvegar hefur mannaušurinn eitthvaš rżrnaš innan vébanda danska rķkisśtvarpsins žar eš fréttakona fréttatķmans žrįskallast viš, spyr ógįfulegra spurninga eins og tilhögun hagkerfisins hingaš til verši aš vera lögmįl til eilķfšar.

Hśn er t.d aš spyrja alla mögulega sérfręšinga um hvernig hęgt sé aš koma ķ veg fyrir aš hagkerfiš hęgi į sér, aš framleišslan minnki ekki aš vexti, aš einkaneyslan minnki ekki. Semsagt ógįfulegar spurningar leiša yfirleitt til heimskulegra svara.

Žetta minnir į manneskju sem er aš įtta sig į aš manķan er aš fara aš brį af henni og ķ staš žess aš leita skynsamlegra leiša til aš koma ķ veg fyrir aš detta ofan ķ mjög višvarandi žunglyndi, spyr hśn hver eigi kókaķn svo hśn geti višhaldiš įstandinu um sinn.  

Satt best aš segja finnst mér Helle Thorning Smith sem talin er verša nęsti forsętisrįšherra eftir kosningar, ekki hafa neitt verulega markvert aš segja. Hśn talar um aš žaš žurfi aš blįsa ķ glęšur opinberrar eftirspurnar og skapa žannig eftirspurn og hagvöxt ķ framleišslugreinum. Žaš er aušvitaš klassķskt svar viš kreppu skvt. Keynes en vart raunhęft nema ķ takmörkušu męli, mišaš viš yfirvofandi efnahagsįstand. Danskar bankastofnanir veittu heimskuleg lįn til hśskaupenda į bóluįrunum sem nś sśpa seyšiš af aš hśseignir žeirra eru minna virši en lįnin sem žeir eru aš borga af, ekki ósvipaš Ķslendingum. Žeir veittu svokölluš flex-lįn sem gerši fólki (og kannski sérstaklega žeim sem eru ekki alveg skynsamastir ķ einkafjįrmįlum) aš fresta afborgunum ķ einhver įr. Žetta žżšir aš skuldasöfnun almennings er veruleg.Enda eru tugir žśsundir hśseigna hér til sölu. Žaš žarf žvķ ekki aš undra aš fólk haldi aš sér höndum ķ neyslu nśtildags. Žaš er miklu skynsamlegra en hitt.

Ég gekk į markaš ķ gęr, Roskilde kręmmermarked, sem er haldin įrlega og žekur allt svęšiš sem Hróarskeldu tónlistarhįtķšin er haldin į einnig įrlega. Žarna koma saman žśsundir manna aš skoša dót sem er til sölu. Įšur fyrr gat mašur gert góš kaup į gömlum munum sem fengu hlutverk hjį nżjum eigendum, semsagt žarna var mikil flóamarkašsstemning. Upplifunin nś var nokkuš önnur en fyrir įratug žegar ég gekk um og gerši reifarakaup į gömlum  kaffibollum sem ég ylja mér enn viš heima.  Nś gat į aš lķta allt annars konar samsetningu sölutjalda. Ekki žaš aš žaš vęri nóg af dóti til sölu, flest var fjöldaframleitt dót, drasl sem leit śtfyrir aš glitra ķ pakningunum en fer örugglega fljótlega ķ sundur. Semsagt drasl eša djönk eins og einhver myndi segja. OG NÓG AF ŽVĶ. Margir gesta sem žarna gengu um, ungir sem aldnir sżnilega ofaldir

Žetta fékk mig til aš spyrja hvernig hagkerfi vill fólk bśa viš. Vill fólk geta eytt og neytt eins og enginn vęri morgundagurinn ef žaš bara fęr eitthvaš drasl sem žaš getur umlukiš sig meš  - eša er skynsamlegra aš hugsa sér aš mašur geti lifaš viš žrengri kost en lifaš vel og stušlaš aš innihaldsrķku lķfi? 

Hvaša sżn hafa įkvaršanatökuašilar ķ samfélaginu į hiš góša lķf? Hvernig vilja žeir stušla aš žvķ aš skapa borgurunum žannig ašstęšur, svo žeir geti lifaš hóflega en įgętlega.  

Mér finnst žaš persónulega įhugaveršara aš fį žau svör frį žeim, fremur en klisjukennt babl um hvernig eigi aš koma ķ veg fyrir aš efnahagskreppan rķši yfir heima hjį žeim.


mbl.is Fimm įr af sįrsauka
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Óvönduš blašamennska Mbl.is

Žaš er gaman aš heyra um sköpunargįfu Ķslendinga sem brżst śt ķ framleišslugleši og alveg óhętt aš styšja góš verk hvort sem žau koma śr ranni kvenna eša karla. Gušbjartur Hannesson afhenti styrki til 42. verkefna kvenna sem höfšu af hugviti sķnu komiš nżjum afuršum og žjónustu į framfęri ķ Sjóminjasafninu.

Hinsvegar er verra žegar blašamenn sem um mįlefni fjalla og flytja almenningi fréttir gleyma aš vanda sig og eru žįttakendur ķ sögufölsun. Aš baki liggur annaš hvort vinnužręlkun į lélegum launum žannig aš starfsmenn eru hreinlega undir of miklu įlagi. Eins gęti metnašarleysi eša vöntun į aga veriš mįliš.

Žaš vakti athygli mķna aš sjį mynd viš greinina af ungum stślkum drekkandi śr pappa- eša plastglösum fyrir framan kynningarborš Slįturfélags Sušurlands, sem greinilega var aš koma birkireyktu hangikjöti į framfęri ķ Smįralindinni. 

Myndatextinn hljóšaši svo:  Bragšaš į ķslensku nżsköpušu góšgęti.

Er veriš aš gera grķn aš okkur eša finnst blašafólki Morgunblašsvefjarins aš žaš geti boriš į borš hvaša žvęlu sem er fyrir lesendur. Ķ fyrsta lagi er hangikjöt ekki nein nżsköpun ķ ķslensku samfélagi, hugsanlega ķ dönsku, bresku eša į öšrum erlendum vettvangi žar sem reyndar Ķslendingar hafa ekki enn haft hugvit til aš markašssetja sķnar vörur af žvķ taginu enn. Ķ öšru lagi er myndefniš sótt śr allt öšru samhengi sem hefur afar lķtiš meš fréttina aš gera.

Nś žegar Osama Bin Laden er fallinn og Vesturheimur fagnar žvķ aš Grżla samtķmans hafi veriš dregin til dauša. Nś žegar aš Mišausturlönd loga ķ uppreisnum sem vonandi fęra samfélög žeirra inn ķ giftusamari tķmabil upplżsingarinnar  - eru Vesturlönd į hrašleiš inn ķ forheimskun, hégóma og ofstęki.

Bon appetit!


mbl.is 30 milljónir ķ nżsköpun kvenna
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Vatn į myllu ESB paranoiufólks

Eftirlitsskip EvrópusambandsinsÉg fór ķ bķltśr ķ umhleypingum pįskadags - og viti menn fyrir utan aš sjį aš Harpa fer aš komast ķ opnunargķr, lį žar ķ vari, handan viš sjįvarśtvegshśsiš - eftirlitsskip ESB. Nś hljóta allir ESB paranoiar aš hlaupa upp til handa og fóta. Hvaš var žarna į feršinni? Makrķl-strķšsbįtur sambandsins? Hmm. Eša kannski bara vinaheimsókn:)
mbl.is Įkvešiš aš hętta viš aš įlykta
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband